Przeziębienie i grypa
W okresie jesienno-zimowym gwałtownie wzrasta liczba zachorowań na infekcje górnych dróg oddechowych, spośród których najczęstszymi są przeziębienie i grypa. Przeziębienie jest infekcją powodowaną przez setki różnych wirusów, co uniemożliwia stworzenie szczepionki. Zakażenie następuje najczęściej drogą kontaktu bezpośredniego (ręce, dotyk itp.), rzadziej drogą kropelkową. Choroba rozwija się powoli (kilka dni) i zaczyna zwykle od bólu gardła, kichania, wodnistego obfitego kataru, który powoduje niedrożność nosa, z czasem pojawia się kaszel (najczęściej wilgotny), gorączka (rzadko przekraczająca 39°C), ból głowy i złe samopoczucie.
Objawy nasilają się zwykle 2-3 dnia choroby, a po tygodniu ustępują, rzadko występują powikłania. Grypa nie jest przeziębieniem, choć wywołuje podobne objawy. Jest chorobą znacznie groźniejszą wywoływaną przez wirusa grypy. W odróżnieniu od przeziębienia grypa ma nagły początek, a objawy choroby występują już po kilkunastu godzinach od zakażenia. Najczęściej pojawia się wysoka gorączka (powyżej 39°C), dreszcze, silne bóle mięśniowo-stawowe, utrata apetytu, uczucie rozbicia, niezdolność do wysiłku i pracy, suchy męczący kaszel. Grypie mogą towarzyszyć powikłania, wynikające z wtórnej infekcji bakteryjnej, takie jak zapalenie płuc, zapalenie zatok obocznych nosa, zapalenie ucha środkowego. W profilaktyce grypy najważniejsze są szczepienia.
Jak leczyć przeziębienie? Nie ma leków zwalczających wirusy odpowiedzialne za przeziębienie. Zdani jesteśmy na własny układ immunologiczny, który zwykle potrzebuje kilku dni na uporanie się z infekcją. Pozostanie w domu, odpoczynek najlepiej w łóżku i sen są niezwykle ważne, bowiem wzmacniają siły obronne naszego organizmu i przyspieszają zdrowienie. Niestety niewielu z nas może pozwolić sobie na absencję w pracy. W leczeniu niepowikłanego przeziębienia i grypy warto zatem skorzystać z szerokiej gamy leków dostępnych bez recepty, które łagodzą objawy infekcji. Są to najczęściej leki złożone (m.in. Coldrex, Fervex, Gripex, Tabcin) dostępne w formie tabletek lub preparatów do picia, które zawierają kilka substancji czynnych biologicznie, zwalczających konkretne objawy przeziębienia. W ich skład wchodzą najczęściej:
1) leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (paracetamol - bezpieczny u pacjentów z chorobą wrzodową; kwas acetylosalicylowy, ibuprofen - przeciwwskazane u pacjentów z choroba wrzodową),
2) leki udrażniające nos (pseudoefedryna, fenylefryna), które zmniejszają przekrwienie i obrzęk błon śluzowych nosa i zatok, zmniejszają wyciek z nosa i ułatwiają oddychanie (leków tych należy unikać u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem tętniczym, chorobami serca, cukrzycą, nadczynnością tarczycy),
3) leki przeciwhistaminowe (fenyramina, chlorfenyramina), zmniejszają nadmierne wytwarzanie wydzieliny śluzowej w nosie, hamują odruch kichania i łzawienie (przeciwwskazane w jaskrze i przeroście prostaty),
4) leki przeciwkaszlowe (dekstrometorfan), stosowane w kaszlu suchym, niewskazane w kaszlu z wydzieliną.
Należy unikać łączenia leków na przeziębienie, które mają wprawdzie różne nazwy handlowe, ale często podobny skład, co grozi przedawkowaniem! W leczeniu objawów przeziębienia zalecana jest również witamina C, rutyna, wapno, tabletki do ssania zawierające cynk oraz preparaty naturalne zwiększające odporność (czosnek, jeżówka, miód). Należy pić dużo płynów o temperaturze pokojowej (wodę mineralną, soki owocowe, z wyjątkiem soku grejpfrutowego, który może wchodzić w interakcje z lekami).
W profilaktyce przeziębienia najważniejsze jest całoroczne podnoszenie własnej odporności poprzez prawidłowe odżywianie się, dostatecznie długi sen, ćwiczenia fizyczne, niepalenie tytoniu, umiejętne radzenie sobie ze stresem. Na nadchodzące chłodne dni pamiętajmy o odpowiednim ubiorze, a w okresach zwiększonej zachorowalności unikajmy dużych skupisk ludzkich (hipermarkety, zatłoczone autobusy), gdzie ryzyko zakażenia jest największe.
Pamiętajmy, gdy objawy przeziębienia utrzymują się pomimo zastosowanego leczenia objawowego oraz gdy pojawia się ból ucha lub zatok, konieczna jest wizyta u lekarza.