Antybiotyki - zasady stosowania

Antybiotyki to związki mające w małych stężeniach zdolność hamowania rozwoju drobnoustroju. Działają skutecznie w zakażeniach wywołanych przez bakterie, grzyby (antybiotyki przeciwgrzybicze np. Nystatyna) czy niektóre pierwotniaki. Należy podkreślić, że antybiotyki nie działają na wirusy, nie są więc skuteczne w leczeniu schorzeń wywołanych przez wirusy np. przeziębienia i grypy. Antybiotyki ze względu na budowę chemiczną i działanie farmakologiczne podzielono na kilka grup np. Penicyliny czy Tetracykliny. Doborem odpowiedniego antybiotyku i jego „przepisaniem” zajmuje się wyłącznie lekarz.

Warunkiem powodzenia antybiotykoterapii jest zastosowanie odpowiedniego antybiotyku - tj. działającego na drobnoustrój wywołujący zakażenie. Lekarz dobiera odpowiedni antybiotyk na podstawie antybiogramu (laboratoryjny  test  wrażliwości chorobotwórczego drobnoustroju na różne antybiotyki) lub stosuje antybiotyk szerokowidmowy – działający na większość patogennych bakterii. Antybiotyk należy przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza do końca zaplanowanej terapii (nie należy odstawiać leku zaraz po ustąpieniu objawów zakażenia). Nie należy nadużywać antybiotyków w sytuacjach nie wymagających ich użycia (np. przeziębienie) - powodować to może uodpornienie mikroorganizmów na dany antybiotyk i w sytuacjach gdy zaistnieje konieczność zastosowania antybiotyku – ten może nie zadziałać.

Antybiotyki doustne mają różny stopień wchłaniania z przewodu pokarmowego   i spożyty pokarm zwykle wydłuża czas wchłaniania, podane na czczo zwykle szybciej osiągają stężenie terapeutyczne w surowicy krwi (szybsze działanie), ale podanie niektórych antybiotyków na pusty żołądek może wywołać dolegliwości przewodu pokarmowego. Niektóre antybiotyki  są wrażliwe na działanie kwaśnego soku żołądkowego więc powinny być przyjmowane na czczo lub bezpośrednio przed lekkimi posiłkami, inne zaś efektywniej zadziałają po jedzeniu na tzw. pełny żołądek. Niektórych antybiotyków nie należy popijać sokiem grejpfrutowym czy mlekiem; stosując inne nie należy jednocześnie stosować preparatów zawierających wapń, magnez, glin (środki zobojętniające sok żołądkowy), oraz żelazo witaminy i inne makro i mikroelementy – mogą one utrudnić lub zahamować wchłanianie i działanie antybiotyku.

Większość antybiotyków działając na chorobotwórcze mikroorganizmy  niszczy także  naturalną florę bakteryjną człowieka np.: bakterie jelitowe. Bakterie jelitowe człowieka zapobiegają rozwojowi i namnażaniu się grzybów i bakterii chorobotwórczych,  mają działanie pobudzające odporność, produkują też niektóre witaminy z grupy B  (po zakończeniu antybiotykoterapii zwłaszcza tetracyklinami wskazane jest podawanie witamin z grupy B). Mikroflora jelitowa zapobiega także wystąpieniu biegunki poantybiotykowej i groźnego dla życia rzekomobłoniastego zapalenia jelit. Zniszczenie bakterii jelitowych powoduje zwykle rozwój różnych groźnych i trudnych do leczenia grzybic (grzybica układu pokarmowego, grzybica układu moczowo-płciowego). Grzybica to najczęstsze powikłania po antybiotykoterapii.

Powikłaniom tym można zapobiec stosując podczas antybiotykoterapii i bezpośrednio po niej odpowiedni preparat probiotyczny zawierający wyselekcjonowane kultury bakteryjne – pałeczki kwasu mlekowego (Laktobacillus). Pałeczki kwasu mlekowego np. Lactobacillus bulgaricus czy Lactobacillus rhamnus (zawarty w preparacie DICOFLOR 60) kolonizują przewód pokarmowy osadzając się na jego śluzówce, chronią mikroflorę i stwarzają warunki do jej odbudowy.

Stosując  niektóre antybiotyki należy unikać kąpieli słonecznych i wizyt w solarium gdyż promienie ultrafioletowe mogą wtedy powodować nadwrażliwość skóry na światło. Stosowanie antybiotyków szerokowidmowych może także zmniejszać skuteczność działania hormonalnych środków antykoncepcyjnych (zaleca się stosowanie dodatkowo niehormonalnych metod antykoncepcji).

Reasumując antybiotykoterapia powinna się odbywać pod kontrolą lekarską, wątpliwości z nią związane powinny być zgłaszane lekarzowi lub farmaceucie. Każdy antybiotyk charakteryzuje się odmiennym działaniem, i jego stosowanie podlega w zasadzie odmiennym regułom. Wykupując więc w aptece przepisany przez lekarza konkretny antybiotyk  – wysłuchajmy uważnie podanych przez farmaceutę wskazówek i zaleceń dotyczących jego stosowania.