Uwaga.... cukrzyca...

Cukrzyca to jedna z najpowszechniej występujących chorób metabolicznych, cechuje ją hiperglikemia (podwyższony poziom glukozy) spowodowana defektem wydzielania lub działania insuliny. Insulina jest hormonem (wydzielanym przez komórki β trzustki) który m.in. obniża poziom cukru (glukozy) w organizmie. Przewlekła nieleczona  hiperglikemia powoduje uszkodzenie, zaburzenie czynności różnych narządów: oczu, nerek, nerwów oraz naczyń krwionośnych.

Klinicznie rozróżniamy kilka rodzajów cukrzycy z których najczęściej występują:

Cukrzyca typu 1: polega na zniszczeniu komórek β trzustki. Charakteryzuje się brakiem wydzielania insuliny przez trzustkę, ujawnia się zwykle u dzieci, młodzieży i osób poniżej 30 roku życia, a także w rzadkich przypadkach po 40 – 50 roku życia. Zwykle ma podłoże genetyczne.

Cukrzyca typu 2: (ok. 80% przypadków) – spowodowana postępującym upośledzeniem wydzielania insuliny w warunkach insulinooporności (niewrażliwość tkanek na działanie insuliny). Przyczyną powstania i rozwoju tego typu cukrzycy są najczęściej czynniki środowiskowe: mała aktywność fizyczna i niewłaściwa dieta, często objawiająca się otyłością brzuszną .

W cukrzycy typu 1 konieczne jest stosowanie insuliny (komórki β trzustki nie wytwarzają insuliny). W cukrzycy typu 2 stosuje się leki zwiększające wrażliwość tkanek na insulinę i (lub) leki pobudzające trzustkę do wydzielania insuliny oraz właściwą dietę. Rozpoznać cukrzycę i jej typ może tylko lekarz. Do typowych objawów należą: wielomocz (poliuria), zwiększone pragnienie (polidypsja), odwodnienie (suchość skóry i błon śluzowych, mała elastyczność skóry), osłabienie czy senność, a także trudniejsze niż zwykle gojenie się ran. Objawy te są zwykle charakterystyczne dla cukrzycy typu 1. Cukrzyca typu 2 najczęściej przebiega bezobjawowo (u ok. 50% chorych). Wykrywa się ją zwykle przypadkowo (badania okresowe) lub w badaniach przesiewowych. U większości chorych występuje nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe (wysoki poziom chlesterolu) i otyłość typu brzusznego. Nieleczona prowadzi do rozwoju przewlekłych powikłań sercowo-naczyniowych, które są przyczyną częstych zgonów.

Rozpoznanie cukrzycy opiera się głównie na pomiarze stężenia glukozy we krwi. Stężenie glukozy we krwi podaje się najczęściej w milimolach na litr (mmol/l) lub miligramach na decylitr (mg/dl)

Prawidłowy poziom glukozy we krwi na czczo to: 4,0 – 5,5 mmol/l (72 – 99 mg/dl), dwie godziny po posiłku powinien być niższy niż 7,8 mmol/l (140 mg/dl). Wartości wyższe należy traktować alarmowo, i niezwłocznie konsultować z lekarzem, który zleci dodatkowe badania i zastosuje odpowiednie leczenie (zmiana trybu życia, terapia ruchem, dieta, doustne leki przeciwcukrzycowe czy iniekcje z odpowiedniej insuliny). Pomiar poziomu cukru we krwi jest konieczny podczas leczenia cukrzycy, na ich podstawie lekarz dobiera rodzaj i dawki leków hipoglikemicznych (obniżających poziom glukozy we krwi). Pomiar taki dokonujemy zwykle sami przy pomocy glukometrów zwykle na czczo i dwie godziny po każdym posiłku (śniadanie, obiad, kolacja), i wyniki pomiarów z kilku dni (zapisane zwykle w Książeczkach Pomiaru Poziomu Cukru we Krwi) przedstawiamy lekarzowi.

Poziom cukru we krwi powinny monitorować także osoby u których nie rozpoznano cukrzycy – ale mają podwyższone ciśnienie tętnicze i poziom cholesterolu, otyłość brzuszną, a w rodzinie są osoby chorujące na cukrzycę (uwarunkowania genetyczne). Bardzo duże znaczenie w terapii i prewencji cukrzycy ma zwalczanie czynników ryzyka: otyłości (utrzymanie prawidłowej masy ciała przez umiarkowaną systematyczną aktywność ruchową i odpowiednią dietę) i podwyższonego poziomu lipidów we krwi (nadmiar kwasów tłuszczowych powoduje podniesienie poziomu glukozy, który powoduje dodatkowe wydzielanie insuliny przez komórki β trzustki, co może prowadzić do wyczerpania rezerw insuliny i wystąpienia cukrzycy).